Bijna een half miljoen Russen zijn vorig jaar persoonlijk failliet verklaard. Volgens een inlichtingenrapport dat is opgesteld voor Europese beleidsmakers nemen de risico's voor de Russische financiële sector snel toe, mede doordat het Kremlin banken jarenlang heeft aangezet om de oorlog in Oekraïne te financieren met ruimhartige kredietverlening.
Het rapport, dat door persbureau Reuters is ingezien, waarschuwt voor een mogelijke bankencrisis in 2026. Het aantal huishoudens dat failliet ging, steeg vorig jaar met bijna een derde tot circa 500.000. Volgens de opstellers verhullen omvangrijke staatssteun en gesubsidieerde leningen de werkelijke problemen binnen de Russische economie.
Banken kampen met oplopende kredietrisico's
Banken zouden onder druk van de overheid minder strenge kredietcontroles hebben uitgevoerd en goedkope leningen hebben verstrekt aan defensiebedrijven en woningkopers. Daardoor zijn de kredietrisico's flink opgelopen, terwijl de economische groei afzwakt.
Het rapport stelt dat inmiddels ongeveer 10% van de zakelijke leningen mogelijk nooit zal worden terugbetaald. Sommige grote Russische banken waarschuwen bovendien dat tot 15% van hun consumentenleningen problematisch is. Daarnaast hadden vorig jaar meer dan 13 miljoen Russen tegelijkertijd drie of meer leningen uitstaan.
Volgens de onderzoekers ontstaat hierdoor het beeld van een sterke economie, terwijl zich onder de oppervlakte steeds grotere financiële risico's ophopen. Een nieuwe economische schok of een verdere aanscherping van internationale sancties zou de situatie volgens hen kunnen doen escaleren.
Economische groei zwakt verder af
De Russische overheid heeft haar groeiverwachting voor 2025 inmiddels verlaagd van 1,3% naar 0,4%. Voor 2027 ging de prognose omlaag van 2,8% naar 1,4%. Diverse economen vermoeden dat de economische situatie in werkelijkheid nog zwakker is dan de officiële cijfers laten zien.
Nieuwe EU-sancties richten zich op financiële sector
De Europese Unie werkt ondertussen aan een nieuw sanctiepakket dat zich nadrukkelijk richt op de Russische financiële sector. Diplomaten bespreken maatregelen tegen nog eens ongeveer 90 banken, waardoor in totaal circa 100 Russische kredietinstellingen op de sanctielijst zouden komen te staan. Ook cryptonetwerken, olieraffinaderijen, oliehandelaren en producenten van drones staan op de lijst met mogelijke doelwitten.
Verlieslatende banken en recordopnames van spaargeld
De zorgen worden versterkt door signalen uit Rusland zelf. Het Kremlin-gelieerde Centre for Macroeconomic Analysis and Short-term Forecasting (CMASF) concludeerde eerder dit jaar dat volgens zijn technische definitie inmiddels sprake is van een bankencrisis, omdat meer dan een tiende van de uitstaande leningen waarschijnlijk niet volledig wordt terugbetaald.
Ook het aantal verlieslatende banken loopt op. Volgens berichtgeving van The Moscow Times steeg dat aantal van 34 begin januari naar 60 begin maart, ongeveer één op de vijf Russische banken. Dat is het hoogste niveau sinds 2022, toen de eerste zware westerse sancties na de invasie van Oekraïne werden ingevoerd.
Daarnaast haalden Russische spaarders in mei een recordbedrag van 381,2 miljard roebel (circa €4,3 miljard) van hun bankrekeningen. Dat was de grootste geldopname in de maand mei sinds de Russische centrale bank in 1995 met deze statistiek begon en wordt gezien als een teken dat het vertrouwen onder huishoudens afneemt.